ميرزا مهدي خان استر آبادى
مقدمهء مصحح 42
دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى )
نامى . . . همچنين خود ميرزا مهدى خان در سراسر دره نادرى ( نادره ) و تاريخ جهانگشاى نادرى هيچگاه بلقب كوكب يا كوكبى اشارتى نكردهاند » « 1 » سپس اين احتمال در نظر آقاى منزوى تا آنجا قوت يافته است كه در مجلد نهم الذريعة ذيل عنوان ديوان كوكب استرآبادى چنين نوشتهاند : در صبح گلشن آرد : « كوكب تخلص ميرزا مهدى خان منشى نادر شاه و صاحب دره نادرى ( درّه نادره ) است ، و ديگر تذكرهنويسان هندى و قاموس الاعلام و ريحانة الادب مطالب خود را از اين كتاب گرفتهاند ، ولى ظاهرا آنان ميرزا مهدى خان منشى نادر شاه را كه براى او تخلصى يافت نشد ، با مهدى خان كوكب كه « باغبانباشى » شاه سلطان حسين بوده است اشتباه كردهاند » « 2 » و در ذيل « ديوان كوكب باغبانباشى » نويسد : « او ميرزا مهدى خان است كه بمنصب باغبانباشى شاه سلطان حسين صفوى منصوب شده است ، و فرمان او را ميرزا مهدى خان كه سپس به منشىگرى نادر شاه رسيد نوشته است . . . » « 3 » مبناى شك و ترديد دربارهء لقب ميرزا مهدى خان كه بجعل ميرزا مهدى باغبانباشى منتهى گرديده همين احتمال آقاى منزوى است ، سپس اين احتمال در بعضى نوشتهها در قالب دور و تسلسل ريخته شده و مهدى باغبانباشى موهوم ، در لباس حقيقت جلوه كرده است . ولى ظاهرا و بلكه مطمئنا در نوشتهء صبح گلشن و تذكرهنويسان هندى هيچگونه تخليطى رخ نداده بلكه اين تخليط در فهرست كتابخانهء مشكاة و مجلدات الذريعة است ، و همين استنباط ديگران را به گمراهى انداخته است ، زيرا : اوّلا - در هيچيك از تذكرهها و تاريخهاى آخر دورهء صفوى و عصر افشارى
--> ( 1 ) - فهرست كتابخانهء مشكاة تالف آقاى منزوى ج 2 ص 272 ( 2 ) - الذريعة ج 9 ص 924 ( 3 ) - الذريعة ج 9 ص 925